آموزش حسابداری حقوق و دستمزد(مقدماتی)

فیلم آموزش‌حسابداری‌حقوق‌و‌دستمزد با اکسل(مقدماتی)  به زبان ساده و ...

فیلم آموزش تهیه و ارسال لیست مالیات بر‌حقوق با نرم افزار و سامانه آنلاین

فیلم آموزش تهیه و ارسال لیست مالیات بر‌حقوق با نرم افزار(با نسخه جدید نرم افزار ...

فیلم آموزش‌ حسابداری‌ حقوق‌ و‌ دستمزد با اکسل و نرم‌افزار‌ حسابداری(پیشرفته)

فیلم آموزش‌حسابداری‌حقوق‌و‌دستمزد با اکسل و نرم ...

نرم‌افزار تبدیل‌شماره‌موبایل‌به‌VCF کاناز

نرم افزار‌تبدیل‌اکسل‌به‌VCF کاناز (تبدیل اکسل‌به‌VCF) (نسخه ...

فیلم آموزش ارسال معاملات فصلی مالیاتی با نرم افزار و سامانه آنلاین

فیلم آموزش تهیه و  ارسال‌معاملات فصلی مالیاتی با نرم افزار و سامانه آنلاین(نسخه ...

افزونه‌تبدیل‌تاریخ کاناز برای اکسل

  افزونه(Add-In) تبدیل تاریخ کاناز برای اکسل یکی دیگر از سری نرم افزارهای کاربردی سایت ...

دانلود نرم افزار متااستاک 11

   دانلود نرم افزار متااستاک 11( نرم افزار تحلیل تکنیکال بورس)  به همراه فیلم ...

نرم افزار حقوق و دستمزد کاناز

نرم افزار حقوق و دستمزد کاناز نسخه 12.7 (نسخه آنتوریوم)   به روزرسانی در تاریخ ...

فیلم آموزش‌تهیه و ارسال‌لیست‌بیمه با نرم افزار و سامانه آنلاین

 فیلم آموزش تهیه و ارسال لیست‌بیمه با نرم‌افزار و سامانه آنلاین(کاملا کاربردی و ...

نرم افزار ارسال ایمیل انبوه(تبلیغاتی) کاناز

نرم افزار ارسال ایمیل انبوه(تبلیغاتی) کاناز (نسخه 3) به همراه فیلم آموزش نرم افزار به روز ...

نرم افزار ارسال مطلب اتوماتیک به کانال تلگرام(کاناز)

نرم افزار ارسال مطلب اتوماتیک و براساس زمانبندی به کانال تلگرام(کاناز)- نسخه 3 به همراه ...

نرم افزار حذف و اصلاح نیم فاصله از فایل ورد(WORD) کاناز

  نرم افزار حذف و اصلاح نیم فاصله از فایل ورد(WORD) نسخه 3  همراه با فیلم آموزش ...

نرم افزار استخراج ایمیل و موبایل ژالان(نسخه 2)

نرم افزار استخراج ایمیل و موبایل ژالان(نسخه 2)   به روز رسانی در تاریخ: 1395/09/05   ...

دیکشنری 20 هزار واژه‌ای حسابداری

دیکشنری آنلاین حسابداری و حسابرسی

ضمانت محصولات سایت

ضمانت 7 روز آموزش حسابداری

آمار کاربران سایت

نگاهی به پیدایش حسابرسی داخلی در ایران

نگاهی به پیدایش حسابرسی داخلی در ایران

برگرفته از ماهنامه انجمن حسابداران خبره ایران- شماره 317، شهریور 1397

از قرار معلوم، شرکت نفت ایران و انگلیس، نخستین نهادی بود که حسابرسی داخلی را در ایران سازماندهی کرد. در زمان تأسیس سازمان حسابرسی داخلی این شرکت که به پیش از جنگ جهانی دوم بازمی گردد، در کشور ما هنوز حساب و کتاب بنگاه های اقتصادی با روش سیاق در دفترچه های بیضی شکل و توسط افرادی که با لقب میرزا خوانده می شدند به رشته ی تحریر درمی آمد و برای جمع و تفریق نیز از چُرتکه (که در آن زمان ارج و قرب خاصی داشت) استفاده می شد.

البته موضوع فوق که از طریق انگلیسی های شاغل در شرکت نفت ایران و انگلیس پایه گذاری و عملیاتی شد به دلیل ایجاد و پیشرفت سریع رشته ی حسابداری در انگلستان بود. کشوری که به عنوان پیشگام حسابداری در جهان، این رشته و متعاقب آن حرفه ی حسابرسی را در انگلستان و کشورهای مشترک المنافع بسط و گسترش داد. به همین دلیل است که انگلستان را به عنوان مهد حسابداری دنیا لقب داده اند.

به علت عدم امکان دسترسی به سوابق، نگارنده موفق به اطلاع دقیق از تاریخ ایجاد واحد حسابرسی داخلی در شرکت نفت نشده است. زیرا مدیران و کارکنان ایرانی شرکت نفت ایران و انگلیس که در زمان تأسیس واحد حسابرسی داخلی و سال های پس از آن می توانستند اطلاعات جامع و دقیقی را در این زمینه در اختیار بگذارند، یا در قید حیات نیستند یا دوران کهولت را در ایران یا کشورهای دیگر می گذرانند. از این رو، این تاریخچه بر مبنای اطلاعاتی که از سال 1336، زمان تأسیس آموزشگاه عالی حسابداری (وابسته به شرکت ملی نفت ایران)، و در تماس با معدود کارکنان شاغل در شرکت ملی نفت ایران و سازمان برنامه که در آن تاریخ وارد آن آموزشگاه عالی شده بودند به رشته تحریر درآمده است.

بنا بر اظهار افراد پیش گفته، سال ها پیش از تأسیس آموزشگاه عالی حسابداری، واحد حسابرسی داخلی در شرکت نفت ایران و انگلیس ایجاد شده بود، و طی چند سال متوالی فردی به نام ایلاک پال که یک ایرانی ارمنی تبار بود، به عنوان مدیر حسابرسی داخلی، آن واحد را اداره می کرد. در ساختار آن واحد، جایگاه هایی برای معاونان پیش بینی شده بود که، در اواخر دهه ی ۱۳۳۰، طغرل آذر (از نخستین دانش آموختگان آموزشگاه عالی حسابداری) و اردشیر بینش آق اولی در آن جایگاه ها در اداره ی واحد حسابرسی داخلی نقش ایفاء می کردند. زیر نظر نامبردگان، افرادی که در آموزشگاه عالی حسابداری مشغول به تحصیل در رشته ی حسابداری بودند نیز به عنوان حسابرس اشتغال داشتند، که از جمله ی آنها می توان به فریدون شهلایی، هوشنگ گلشنی، حسن حیاط شاهی، و بیوک ابریشمیان نام برد.

در سال های بعد، اردشیر بینش آق اولی به عنوان مدیر حسابرسی داخلی جانشین ایلاک پال شد. طغرل آذر، حسن حیاط شاهی و بیوک ابریشمیان نیز در حرفه ی حسابرسی مستقل مشغول به کار شدند. البته طغرل آذر از سال های 46-1345 ضمن اینکه در واحد حسابرسی داخلی شرکت ملی نفت ایران شاغل بود، برای کمک به آغاز کار حرفه ای دانش آموختگان آموزشگاه عالی حسابداری نیز تلاش و کوشش فراوانی می کرد. این تلاش ها با همت ایشان و همکاری چند تن از دوستان دیگر در سال 1345 منجر به تأسیس انجمن لیسانسیه های حسابداری شد. البته پس از تصویب قانون جدید مالیات بر درآمد (در ۲۸ اسفند ۱۳۴۵) و پیش بینی انتخاب حسابداران رسمی که منجر به تشکیل کانون حسابداران رسمی برابر با مفاد فصل هفتم آن قانون شد، انجمن لیسانسیه های حسابداری که شماری از مؤسسان آن عنوان حسابدار رسمی را احراز کرده بودند دیگر نیازی برای ادامه ی فعالیت آن احساس نکردند. به همین دلیل، فعالیت آن انجمن به حالت تعلیق درآمد.

پس از گذشت حدود سه دهه از تاریخ ایجاد سازمان حسابرسی داخلی شرکت نفت، بحث ضرورت ایجاد واحد حسابرسی در سازمان بیمه های اجتماعی نیز در بین دانش آموختگان کارشناسی و کارشناسی ارشد آموزشگاه عالی حسابداری مطرح شد. لازم به توضیح است، زنده یاد اسماعیل عرفانی، مؤسس و رئیس وقت آموزشگاه عالی حسابداری، و شادروان حسن سجادی نژاد، استاد حسابداری و یاری دهنده ی ایشان، به عنوان مشاور مالی با سازمان بیمه های اجتماعی همکاری می کردند. از این رو، آن سازمان در سال 1338 (دو سال پس از تأسیس آموزشگاه عالی حسابداری) با تبادل نظر و توافق با مدیران آموزشگاه عالی حسابداری برای تقویت نیروی انسانی و مدرنیزه کردن امور مالی و آموزش حسابداری خود، از طریق برگزاری آزمون سراسری نسبت به انتخاب و استخدام ۴۰ دانشجوی آموزشگاه عالی حسابداری به عنوان کارآموز حسابداری اقدام کرد. طبق مقررات آموزشگاه عالی حسابداری، کارآموزان از ساعت 8 صبح تا ساعت ۲ بعدازظهر در قسمت های مختلف امور مالی آن سازمان، شامل، اداره ی حسابداری مرکزی، اداره ی درآمد مرکزی، و ادارات حسابداری شعب و بیمارستان های مختلف، به کارآموزی اشتغال داشتند. همزمان، در ساعات بعدازظهر نیز (از ساعت ۱۵ تا ساعت ۲۰) در کلاس های آموزشگاه عالی حسابداری که در آن زمان در محل دانشکده ی فنی دانشگاه تهران برگزار می شد با حضور و مشارکت شمار قابل توجهی از کارمندان معرفی شده از سوی شرکت ملی نفت ایران و شمار اندکی از کارمندان بانک ملی ایران و سازمان برنامه و بودجه (جمعاً حدود ۱۴۰ نفر در سال نخست) حضور می یافتند، و در محضر استادان بی نظیری همچون شادروان حسن سجادی نژاد، ضیاءالدین شهیدی (در رشته های حسابداری مالی، حسابداری صنعتی، حسابرسی، و حسابداری مدیریت و حسابداری حقوق و دستمزد)، استاد فرهنگ مهر (در رشته ی حقوق کار)، استاد کاتوزیان (در رشته ی حقوق تجارت)، استادان حسینی و مشاور (در رشته ی حقوق مدنی)، استادان بهروزی و دانشپور (در رشته ی زبان انگلیسی)، استاد عقیلی (در رشته ی اطلاعات بازرگانی) و دیگر استادان ارزشمند آن آموزشگاه عالی به تحصیل می پرداختند.

گفتنی است، از ۴۰ کارآموز آن سازمان در سال 1338، 17 تن در سال 1342 به درجه ی کارشناسی و ۱۲ تن در سال 1344 به درجه ی کارشناسی ارشد نائل آمدند، و در سال های بعد نیز به شمار دانش آموختگان هر دو مقطع افزوده شد.

نگارنده که از زمان تأسیس مؤسسه ی حسابرسی دقیق (اول اردیبهشت ۱۳۴۵) به عنوان نخستین همکار کار حرفه ای خود را در آن مؤسسه آغاز کردم، با توجه به سوابق کاری در سازمان بیمه های اجتماعی - در جایگاه های رئیس حسابداری شعب، و رئیس اداره ی حسابداری مرکزی - و تجربیات حرفه ای به دست آمده در حسابرسی مستقل، و نیز با توجه به گستردگی کار سازمان بیمه های اجتماعی که در اقصی نقاط کشور دارای شعب، درمانگاه ها، و بیمارستان های اختصاصی متعددی بود، و در مرکز نیز با پیمانکاران مختلف ساختمانی، پزشکان، داروخانه ها، و بیمارستان های قراردادی طرف حساب بود، پس از مطالعه در نحوه ی تشکیل و روش های اعمال شده در واحد حسابرسی داخلی شرکت ملی نفت ایران، پیشنهاد ایجاد واحد حسابرسی داخلی سازمان بیمه های اجتماعی را تهیه و به هیئت مدیره آن سازمان تسلیم کردم. در نتیجه، دفتر کل حسابرسی داخلی آن سازمان متشکل از یک نفر حسابرس کل، ۳ نفر سرحسابرس و ۱۲ نفر حسابرس تأسیس شد. متعاقباً نیز برنامه ی تفصیلی حسابرسی داخلی را در مورد نحوه ی رسیدگی در مدیریت فنی سازمان که عهده دار تشخیص انواع مختلف خدمات برای بیمه شدگان بود به طور تفصیلی تهیه، و نسبت به تهیه ی برنامه های رسیدگی به روش های درآمدهای قانونی و وصولی در مدیریت درآمد سازمان و همچنین نحوه رسیدگی به پرداخت های گوناگون سازمان که تحت نظر مدیریت مالی انجام می شد، اقدام و برنامه های کامل و اجرایی آنها را به طور مفصل تنظیم و در اختیار حسابرسان داخلی قرار دادم. به این ترتیب، دفتر کل حسابرسی سازمان بیمه های اجتماعی که در سال های بعد گسترش یافت کماکان به مناسبت خود ادامه داد و در سال های پس از انقلاب اسلامی، رسیدگی به حساب های شرکت ها و سایر اشخاص حقیقی و حقوقی طرف حساب سازمان را نیز به وظایف خود افزود.

لازم به یادآوری است، پس از مدت کوتاهی، ایجاد واحدهای حسابرسی داخلی از سوی سازمان های دولتی همچون سازمان برنامه و بودجه و نیز بنگاه های فعال در بخش خصوصی مانند گروه صنعتی بهشهر مورد توجه قرار گرفت، و خدمات حسابرسان داخلی که از دامنه ی گسترده تری نسبت به خدمات حسابرسان مستقل برخوردار است، در بیشتر سازمان های دولتی و نیز شرکت ها و مؤسسات خصوصی مورد استفاده قرار گرفت. این واحدها در تلاش بودند تا زیر نظر هیئت مدیره، مدیرعامل یا مدیر مالی، و در چارچوب مقررات سازمان و سیاست های آنان اقدام و نتایج بررسی های خود را به طور مستقیم به رؤسای خود گزارش کنند. این امر موجب شد تا حسابرسان داخلی در مدت کوتاهی در شمار قابل توجهی از سازمان ها و شرکت های خصوصی به عنوان چشم و گوش مدیران بنگاه های اقتصادی از منزلت و ارزش بالایی برخوردار شوند. به طوری که هم اکنون انجمن حسابرسان داخلی توسط شماری از حسابداران که به این رشته علاقه مند هستند تشکیل شده است و امید می رود با بهره گیری از استانداردهای بین المللی و رعایت آیین نامه های اخلاقی حسابرسان داخلی هر روز شاهد توسعه ی کمی و کیفی حسابرسان داخلی در واحدها و بنگاه های اقتصادی و دیگر سازمان ها از قبیل بنیادها و مؤسسات غیرانتفاعی باشیم.

رضا میرآفتابزاده: عضو مؤسس انجمن حسابداران خبره ی ایران، حسابدار مستقل خبره، کارشناس رسمی دادگستری

15 آبان 1397 نویسنده: سید‌مصطفی‌هاشمی 0
ارسال نظر

مجوز سایت از وزارت ارشاد

مجوز سایت از وزارت ارشاد
تماس با سید مصطفی هاشمی

ارتباط از طریق واتساپ

کاناز اسپید

فیلم‌های آموزشی ما در آپارات

کانال کاناز اسپید در آپارات

ارتباط با پلیس فتا

پلیس فتا