فیلم آموزش حسابداری حقوق و دستمزد با اکسل و نرم افزار حسابداری

فیلم آموزش حسابداری حقوق و دستمزد با اکسل و نرم افزار حسابداری(کاملا کاربردی و عملی)   ...

نرم افزار تبدیل شماره موبایل به VCF کاناز

نرم افزار تبدیل اکسل به VCF کاناز (تبدیل اکسل به VCF) (نسخه 13) با قابلیت پشتیبانی کامل از ...

فیلم آموزش ارسال معاملات فصلی مالیاتی با نرم افزار و سامانه آنلاین

فیلم آموزش تهیه و  ارسال معاملات فصلی مالیاتی با نرم افزار و سامانه آنلاین(مطابق با آخرین ...

دانلود نرم افزار متااستاک 11

   دانلود نرم افزار متااستاک 11( نرم افزار تحلیل تکنیکال بورس)  به همراه فیلم ...

نرم افزار حقوق و دستمزد کاناز

نرم افزار حقوق و دستمزد کاناز نسخه 12.1 (نسخه آنتوریوم)   به روزرسانی در تاریخ ...

فیلم آموزش تهیه و ارسال لیست بیمه با نرم افزار و سامانه آنلاین

 فیلم آموزش تهیه و ارسال لیست بیمه با نرم افزار و سامانه آنلاین(کاملا کاربردی و عملی) به ...

نرم افزار ارسال ایمیل انبوه(تبلیغاتی) کاناز

نرم افزار ارسال ایمیل انبوه(تبلیغاتی) کاناز (نسخه 3) به همراه فیلم آموزش نرم افزار به روز ...

فیلم آموزش ارسال لیست مالیات برحقوق بانرم افزار و سامانه آنلاین

فیلم آموزش تهیه و ارسال لیست مالیات برحقوق بانرم افزار(با نسخه جدید نرم افزار سازمان ...

نرم افزار ارسال مطلب اتوماتیک به کانال تلگرام(کاناز)

نرم افزار ارسال مطلب اتوماتیک و براساس زمانبندی به کانال تلگرام(کاناز)- نسخه 3 به همراه ...

نرم افزار حذف و اصلاح نیم فاصله از فایل ورد(WORD) کاناز

  نرم افزار حذف و اصلاح نیم فاصله از فایل ورد(WORD) نسخه 3  همراه با فیلم آموزش ...

نرم افزار استخراج ایمیل و موبایل ژالان(نسخه 2)

نرم افزار استخراج ایمیل و موبایل ژالان(نسخه 2)   به روز رسانی در تاریخ: 1395/09/05   ...
دیکشنری آنلاین حسابداری و حسابرسی
کانال کاناز اسپید در آپارات

تاریخچه حسابداری

تاریخچه حسابداری

اگرچه تاریخچۀ حسابداری به زمانی برمی گردد که اولین جامعۀ سازمان یافته به وجود آمد؛ با این حال توسعه مبانی نظری حسابداری، اساساً پدیدۀ قرن بیستم است. در ابتدایی ترین تاریخ، حسابداری، ابزاری در اقتصاد بود که روابط تجاری میان افراد، دولت ها، مدیریت داخلی دولت ها و همچنین دارایی های عمومی را تنظیم می نمود. حسابداری و اقتصاد بخشی از تمدن انسانی بوده و هیچ کس اندیشه جدا کردن حسابداری از حوزه اجتماعی، سیاسی را در ذهن نمی پروراند. حسابداری به منظور برآورده کردن نیازهای در حال تغییر جامعه توسعه یافت. اما با افزایش مشاغل و مراکز آموزشی دولتی و افراد حرفه ای (محققان) در مرحلۀ تخصصی از حوزه های دیگر فعالیت و زندگی انسان، جدا و حسابداری به عنوان رشته ای علمی و فنی در نظر گرفته شد.

به طور کلی تاریخچۀ حسابداری به مطالعۀ سیر تکاملی عقاید حسابداری، رویه ها و نهادهایی که با واکنش نشان دادن به تغییرات محیطی و نیازهای اجتماعی به وجود آمده اند، می پردازد. همچنین در این تاریخچه بر اثر این سیر تکاملی به محیط مربوطه توجه می شود.

به عبارت دیگر تاریخچه حسابداری عبارت از ره آوردهای حسابداری و نقش آن در سیاست، بینش و چشم اندازها (پیش بینی های آینده) است. تاریخچۀ حسابداری را می توان از دیدگاه های زیر بررسی کرد:

  • از دیدگاه آموزش به خصوص آموزش حسابداری که برای درک و فهم بهتر رشتۀ حسابداری و سیر تکاملی آن تاریخچۀ حسابداری می تواند نقش به سزایی داشته باشد.
  • از دیدگاه چشم انداز سیاسی؛ تاریخچۀ حسابداری ابزاری است برای درک هرچه بهتر مسائل حسابداری، محتوای نهادینه شدن آن و تدوین سیاست های عمومی.
  • از دیدگاه شیوۀ اجرایی حسابداری؛ با مطالعۀ تاریخچۀ حسابداری و از مجرای مقایسه روش های مورد استفاده گذشته می توان رویه های کنونی را به شیوۀ بهتری مورد ارزیابی و قضاوت نمود.

به طور کلی سیر تکامل تاریخی حسابداری می تواند مهم ترین رویدادهایی که موجب پیدایش دفترداری ثبت دوطرفه و پیدایش حسابداری نوین شدند، را ارائه دهد. بررسی تاریخچۀ حسابداری، موجب افزایش توانایی افراد علاقه مند به رشتۀ حسابداری و ایجاد قضاوت منطقی و آگاهانه راجع به آن می شود. تاریخچۀ حسابداری این امکان را به وجود می آورد تا بتوان گذشته را، با آنچه هم اکنون در حال انجام شدن است و آنچه باید انجام شود مرتبط ساخت.

در سیر تمدن های کهن که تاریخچۀ آنها به هزاران سال پیش از میلاد مسیح می رسد نوعی ثبت و نگهداری دفاتر در حکومت های: کلدانی، بابلی، آشوری و سومری که تشکیل دهندۀ نخستین دولت های سازمان یافته با قدیمی ترین زبان مکتوب و کهن ترین ثبت های تجاری بودند، به چشم می خورد.

اَ.سی لیتلتون به منظور پیدایش دفترداری سیستماتیک 6 پیش شرط اشاره می کند که به قرار ذیل است:

1) هنر نوشتن: زیرا دفترداری قبل از هر چیز نوعی ثبت است.

2) حساب: زیرا جنبۀ مکانیکی دفترداری نیاز به یک سلسلۀ متوالی از محاسبات ساده دارد.

3) مالکیت خصوصی: زیرا دفترداری تنها با ثبت واقعیت های مربوط به مالکیت و حق مالکیت سر و کار دارد.

4) پول: زیرا اگر همۀ داد و ستد در همان لحظه کامل می شد، هیچ انگیزه ای برای هیچ کسی وجود نداشت. لذا با پول می توان آنها را پس انداز نمود.

5) بازرگانی: زیرا اگر تجارت صرفاً جنبۀ عملی داشت، میزان تجارت، بالا نمی رفت و انگیزۀ کافی برای افراد، جهت هماهنگ سازی دیدگاه های گوناگون موجود در قالب یک سیستم فراهم نمی آمد.

6) سرمایه: زیرا بازرگانی بدون سرمایه هیچ اهمیت و اعتباری ندارد.

با تشکیل مراکز بازرگانی در ایتالیا و به کار بردن روش حسابداری ثبت دوطرفه در سدۀ چهاردهم سیستم دفترداری ایتالیایی رواج یافت؛ و نخستین دفاتر ثبت دوطرفه شناخته شده متعلق به ماساری از جنوا است که این دفترداری ثبت دوطرفه 200 سال بر پاچیلو تقدم دارد.

نام لوکاپاچیلولی با پیدایش دفترداری ثبت دوطرفه عجین شده است. او در سال 1494 کتاب خود را به نام کلیات حساب، هندسه و اصول نسبت ها منتشر کرد. که شامل دو فصل «حساب» و «شرح» می باشد و شیوۀ دفترداری ثبت دوطرفه را شرح می دهد. کتاب وی نشان دهندۀ رویه های حسابداری در وِنیز آن زمان است که این رویه ها را روش وِنیزی یا روش ایتالیایی می نامند. از این رو می توان اذعان داشت که او دفترداری ثبت دوطرفه را ابداع ننمود، بلکه صرفاً شیوۀ رایج در آن زمان را شرح داد.

بر پایۀ نظریۀ پاچیولی هدف اصلی دفترداری، ارائه اطلاعات به موقع دربارۀ دارایی ها و بدهی های موسسۀ بازرگانی می باشد. وی برای داده ها از اصطلاحات بدهکار و بستانکار استفاده کرد تا ثبت دوطرفه انجام و تضمین شود. او معتقد بود که داده ها باید به صورت ثبت دوطرفه باشد. یعنی اگر یک نفر بستانکار می شود باید فرد دیگر بدهکار شود. سه دفتر مورد استفاده قرار می گرفت که شامل دفاتر یادداشت، روزنامه و دفتر کل می شد. ثبت ها به صورت کاملاً تشریحی بودند. او می گوید نه تنها نام خریدار و فروشنده، ثبت می گردد بلکه شرحی در مورد وزن، اندازه و قیمت کالا، شرایط دریافت یا پرداخت وجه نقد، نوع پول و ارزش تبدیل نیز نوشته می شد. از سوی دیگر با توجه به کوتاه بودن دوره داد و ستد تجاری، پاچیولی بر این باور بود که سود دورۀ حسابداری محاسبه و دفاتر بسته شوند.

در دوره های شانزدهم و هفدهم، روش ایتالیایی در سراسر اروپا رواج یافت. با گذشت زمان از ویژگی های دیگری نیز برخوردار گردید؛ رشد و توسعه یافت و به صورتی درآمد که ما امروز آن را به عنوان الگوی ثبت دوطرفه می شناسیم.

سدۀ هفدهم شامل کاربرد حساب های جداگانه برای ثبت انواع مختلف موجودی ها بود. ثبت های گوناگون کالا، ثبت کالای امانی، ثبت کالای متعلق به مشارکت تضامنی و ثبت کالاهای در راه، بخش عمده ای از دفترداری کل را تشکیل می دهند.

همچنین فعالیتی که با شرکت هند شرقی در سدۀ هفدهم آغاز گردید و ادامۀ آن با رشد شرکت های سهامی، پس از انقلاب صنعتی ادامه یافت، موجب بهبود وضع حسابداری شد و در سایۀ احساس نیاز به حسابداری صنعتی و با تکیه بر مفاهیمی چون تداوم فعالیت، رعایت دوره های مشخص زمانی و حسابداری تعهدی دارای وجوه مشخص تر گردید.

در سدۀ هجدهم روش های ثبت دارایی های ثابت سیر تکاملی پیمود و تا نخستین سال های سدۀ نوزدهم، دارایی های استهلاک پذیر به عنوان کالای فروش نرفته تلقی می شد. در نیمۀ دوم سدۀ نوزدهم، در صنعت راه آهن، استهلاک ضروری نبود، مگر اینکه به نظر برسد که دارایی مزبور از نظر کارکرد، در وضع نامناسبی قرار دارد. اگرچه استهلاک کاربرد چندانی نداشت، ولی سالیرو در 1915 مدرکی ارائه می دهد که استهلاک روش هایی داشته است که شامل خط مستقیم، روش نزولی، روش های مبتنی بر سالواره و سپردن وجوه و روش های تمام شده هر واحد بوده و در سال های پس از سال 1930 هزینۀ استهلاک رواج بیشتری یافته و متداول تر می شود.

حسابداری صنعتی در سدۀ نوزدهم به عنوان یکی از ره آوردهای انقلاب صنعتی به وجود آمد. پیدایش رشتۀ حسابداری صنعتی در کارخانه های بافندگی سدۀ پانزدهم ریشه دارد.

در نیمۀ دوم سدۀ نوزدهم شاهد پیدایش روش هایی برای پیش پرداخت ها و مقادیر تعهدی بود تا بتوان به وسیلۀ آن سود دوره را محاسبه کرد. همچنین در این دوره و نخستین سال های سدۀ بیستم «صورت وجوه» معنا پیدا کرد.

همچنین سدۀ بیستم، شاهد روش های گوناگون برای ثبت مسائل بسیار پیچیده بود که دامنۀ آن از محاسبۀ سود هر سهم تا مسائل حسابداری شرکت ها، حسابداری برای گزارش اثرهای تورم، اجاره های بلندمدت و بازنشستگی ها تا ره آوردهای بسیار جدید دسترسی مهندسی مالی گسترده است.

در نتیجه کمیتۀ واژه شناسی انجمن حسابداران رسمی آمریکا حسابداری را بدین صورت تعریف می کنند:

«حسابداری هنری است که به وسیلۀ آن به شیوه ای معنی دار و برحسب پول معامله ها و رویدادهایی که دست کم تا حدی دارای خصوصیت مالی هستند، ثبت و طبقه بندی و سپس بر اساس آن نتیجه های حاصل تفسیر می شود».

چنین به نظر می رسد که تعریف بالا باعث محدود شدن دامنۀ حسابداری می شود.

همچنین تعریف گسترده تری از حسابداری به قرار زیر است:

«فرایند شناخت، اندازه گیری و انتقال اطلاعات اقتصادی برای آنکه قضاوت و تصمیم گیری آگاهانه به وسیلۀ استفاده کنندگان از این اطلاعات امکان پذیر گردد».

و همچنین با توجه به مفهوم اطلاعات کمی، تعریف زیر از حسابداری ارائه گردیده است:

«حسابداری فعالیتی است خدماتی؛ نقش حسابداری ارائه اطلاعات کمی است، اطلاعاتی که اصولاً از نظر ماهیت جنبۀ مالی دارند و دربارۀ واحدهای اقتصادی هستند و برای تصمیم گیری های اقتصادی از میان گزینه های مختلف و راه های امکان پذیر مفید می باشند».

در این تعریف ها حسابداری از زاویۀ یک هنر یا یک فعالیت خدماتی مورد توجه قرار می گیرد. و چنین استنباط می شود که حسابداری دربرگیرندۀ مجموعه ای از شیوه هاست که برای رشته های خاص عملی، مفید می باشد.

در کتابچۀ راهنمای حسابداری رشته هایی که حسابداری می تواند در آن مفید باشد، معرفی شده است که شامل:

1) گزارشگری مالی؛

2) برنامه ریزی و محاسبۀ مالیات؛

3) حسابرسی مستقل؛

4) سیستم اطلاعات و پردازش داده ها؛

5) حسابداری مدیریت؛

6) حسابداری صنعتی (بهای تمام شده)؛

7) محاسبۀ درآمد ملی؛

8) مشاورۀ مدیریت.

از زمان تدوین این کتابچه راهنما تاکنون دامنۀ این فهرست گسترش یافته و دربرگیرندۀ رشته های جالب توجه و نوینی به شرح زیر شده است:

1) حسابداری بین المللی؛

2) حسابداری رفتاری؛

3) حسابداری اقتصادی - اجتماعی؛

4) حسابداری دولتی؛

5) حسابداری سازمان غیرانتفاعی؛

6) حسابداری مالیاتی؛

7) حسابداری سیستم ها؛

8) حسابرسی ... .

در واقع تحقیقات حسابداری و روش های اجرایی آن باعث شده است که حسابداری با عرصه های جدید روبرو شود که در نتیجه حسابداری به عنوان یک رشتۀ علمی به یک خدمت اجتماعی تبدیل شده است.

همچنین تعریف دیگری از حسابداری به قرار زیر ارائه شده است:

«حسابداری را می توان، فرآیند شناسایی، اندازه گیری، طبقه بندی و گزارش اطلاعات مالی به منظور فراهم آوردن امکان قضاوت آگاهانه و اتخاذ تصمیمات منطقی توسط استفاده کنندگان اطلاعات مالی تعریف کرد».

حسابداری یک سیستم اطلاعاتی است، این سیستم اطلاعاتی مجموعه ای از روش ها و قواعدی است که از طریق آن اطلاعات مالی مربوط به یک مؤسسه اعم از آنکه دولتی باشد و یا بازرگانی، جمع آوری و طبقه بندی و قابل فهم در قالب صورت های مالی خلاصه و گزارش می شود. همچنین در تعریف حسابداری آمده است:

«حسابداری مجموعه قواعد و روش هایی است که با به کارگیری آنها، اطلاعات مالی و اقتصادی یک مؤسسه گردآوری، طبقه بندی و به شکل گزارش های حسابداری تلخیص می شود و برای تصمیم گیری در اختیار اشخاص و ذیعلاقه و ذینفع قرار می گیرد.

بنابراین حسابداری یک فعالیت حرفه ای خدماتی است که با رساندن اطلاعات حسابداری به اشخاص علاقه مند و ذینفع و تجزیه و تحلیل و تفسیر این اطلاعات به تصمیم گیری های آگاهانه مالی و تجاری کمک می کند و ابزار تصمیم گیری و کنترل مدیریت محسوب می شود.

بنابراین در شرایطی که سازمان ها با محدودیت منابع مالی، انسانی روبرو می باشند، استفاده بهینه از این منابع از وظایف مدیریت به شمار می رود. در چنین شرایطی است که اهمیت وجود اطلاعاتی که مربوط، قابل اندازه گیری، قابل اتکاء و قابل مقایسه باشند، به عنوان مهم ترین ابزار تصمیم گیری به خوبی احساس می گردد و از آنجایی که هر تصمیم هدایت آثار و نتایج مالی در پی دارد، به همین سبب مدیریت برای اخذ هر تصمیمی به اطلاعات مالی نیازمند است که تهیه و پردازش این اطلاعات نیز مستلزم وجود یک سیستم اطلاعاتی حسابداری کارآمد، اثربخش و با صرفۀ اقتصادی است. سیستم حسابداری در سازمان ها از جمله سیستم هایی است که با دارا بودن سه عملکرد اطلاعاتی، کنترلی و خدماتی نقش و جایگاه مهمی در ادارۀ موفق سازمان ها دارد و عملکرد آن از درجۀ اهمیت بالایی برخوردار می باشد. به طوری که اگر سیستم حسابداری در سازمان از کارایی و اثربخشی لازم برخوردار باشد، می توان انتظار داشت که با طراحی مناسب فعالیت ها و با برنامه ریزی صحیح، عملکرد و واحد انتفاعی را بهبود بخشید.

در این راستا پیوند محکم بین مدیریت و حسابداری، مستلزم شناخت دوطرفه است. از یک طرف حسابداری باید با نیازهای اطلاعاتی مدیران آشنا باشند و آنها را در اتخاذ تصمیمات آگاهانه تر کمک کنند و از سوی دیگر مدیران باید با ماهیت اطلاعات مالی و سیستم حسابداری و نقاط قوّت و ضعف آن آشنا باشند تا بتوانند به گونه ای بهتر از قابلیت های حسابداری استفاده کنند و در استفاده از اطلاعات دچار گمراهی، افراط یا تفریط نشوند.

بدین منظور لازم است دانش پژوهان امروز حسابداری با مبانی و اصول و موازین و تکنیک های مرسوم حسابداری آشنا شوند تا بتوانند واحدهای انتفاعی و دولت را در گزارشگری مناسب از فعالیت های استخراج شده و صورت های مالی گزارش شده و پرداخت به موقع مالیات به دولت یاری رساند.

نویسنده: سید مصطفی هاشمی 0
ارسال نظر