رشوه خواری در اقتصاد
در رده مدیریت، رشوه خواری(Bribery) یکی از رایج ترین اشکال فساد مالی به ویژه در سازمان های چند ملیتی است. دو نوع اصلی رشوه خواری وجود دارد:
رشوه خواری از فروشندگان یا پیمانکاران، ترفندهای دورزدن مناقصه و بعضی از اشکال درصد گیری
رشوه خواری از فروشندگان یا پیمانکاران که با عنوان رشوه تجاری نیز شناخته می شود با رشوه دهی به مقامات دولتی تفاوت دارد-چند شیوه شناخته شده وجود دارد. در ساده ترین شکل آن، یک فروشنده یا پیمانکاری که می خواهد بخشی از کارهای سازمان شما را انجام دهد به یک عضو اجرایی هیات مدیره یا مدیر تدارکات که اختیار یا نفوذ لازم برای دورزدن رویه های رقابتی برگزاری مناقصه مستقر در سازمان شما را دارد نزدیک می شود و به او چیز باارزشی را پیشنهاد می کند تا آن مدیر نیز در ازای دریافت آن اطمینان دهد بخش دلخواه کار سازمان(هدف سازمان) شما به او واگذار خواهد شد. آن چیز باارزش معمولا پول یا دارایی با ارزشی مانند لا و سکه است ولی می تواند سفر رایگان، استفاده از هواپیمای شرکت یا هرگونه هدیه دیگری باشد.
نکته مهم: این گونه هدایا غیراخلاقی اند ولی لزوما غیرقانونی نیستند. با این حال در نوشته بالا این ابهام به کار نرفته است. اگر یک هدیه با ارزش دیگری به طور مشخص برای کسب معامله دلخواه پیشنهاد شود این کار معمولا رشوه خاری غیرقانونی به شمار می رود. به ویژه فردی که دارایی را دریافت می کند خدمتگزار مردم باشد.
درس کلیدی و مهم: تفوات بین هدیه و رشوه همیشه روشن نیست. بسیاری از مربیان اخلاق فکر می کنند یک هدیه تنها زمانی تبدیل به رشوه می شود که برای به دست آوردن مطلوبیت مشخصی باشد.
در این رابطه یک رهنمود سودمند از سوی گروه لندنی شفافیت بین المللی(Transparency International) که موارد با اهیمت رشوه خواری بین المللی را پژوهش و پایش می کند ارائه شده است."هرگاه پیشنهاد یا دریافت هدیه، مهمان نوازی یا دیگر هزینه ها بتواند بر نتیجه معاملات تجاری اثر بگذارد و این هزینه ها نا معقول و نادرست باشند واحد تجاری باید انجام آنها را ممنوع کند.
لازم به ذکر است رشوه خواری و درصد گیری مشابه هستند ولی اغلب کاملا یکسان نیستند. در بعضی موارد درصد گیری می تواند شکلی از رشوه خواری باشد- جایی که پیمانکار یا فروشنده نادرست کار پیشنهاد می کند درصدی از عواید یک کار یا یک قرارداد به طور غیرقانونی به مدیر مربوطه پرداخت شود. در واقع رییس هیات مدیره انجمن بازرسان تقلب، درصد گیری را به عنوان یکی از طبقه های گسترده رشوه خواری توصیف می کند.
تفاوت کلیدی: درصد گیری اغلب به پرداخت مستمر درصدی از عواید یک قراداد از سوی یکی از فروشندگان یا پیمانکاران به کارمند یا مدیر فاسد واگذار کننده آن کار گفته می شود. ولی رشوه معمولا پرداخت یک باره در ازای دست یابی به هدف مشخص است مثلا واگذاری یک قرارداد که در شرایط عادی به شخص رشوه دهنده نمی شود.
در واقع می توان گفت کسی که هدیه می دهد انتظار انجام عملی از سوی طرف مقابل ندارد ولی رشوه دهنده در قبال انجام عمل مورد نظر خود پول و یا دارایی با ارزشی می پردازد.
