مقدمه‌ای بر گزارش مصرف مواد در حسابداری صنعتی

مواد اوليه معمولاً بخش عمده اى از بهاى تمام شده محصول را تشكيل مى دهد. بهاى تمام شده هرمحصول شامل سه عامل ( مواد اوليه ، حقوق و دستمزد مستقيم و سربارساخت ) مى باشد كه موثرترين و مهمترين عامل آن مواد اوليه اى است كه درساخت محصول به مصرف مى رسد. برهمين اساس گزارش مقدار و مبلغ مواد مصرفى و همچنين گزارش مربوط به مقدار و مبلغ موجودى مواد پايان دوره همواره مورد توجه مديران سطوح مختلف يك واحد توليدى قراردارد. گزارش مصرف مواد را مى توان درپايان هرماه ويا در پايان دوره مالى تهيه نمود. ولى اين گزارش در هرزمان بنا به خواست مديران قابل تنظيم مى باشد. اين گزارش نشان دهنده مقدار ومبلغ مواد مصرف شده درطول دوره مالى و يا درمدتى معين مى باشد.

گزارش مصرف مواد . 

درواقع از دوبخش تشكيل مى شود.

بخش اول شامل گزارش مقدار مصرف است و بخش دوم شامل مبلغ ريالى موادى است كه در ساخت محصول به مصرف رسيده است.

گزارش مقدار مواد مصرف شده توسط دواير توليدى مصرف كننده مواد اوليه يا مراجعه به اسناد ومدارك مربوط به صدور مواد به توليد و يا مدارك مربوط به دريافت مواد اوليه از سوى دواير توليدى دريافت كننده تهيه مى شود.

ولى در دايره حسابدارى صنعتى گزارشهاى ماهانه مصرف مواد با استفاده از حواله هاى انبار كه نشان دهنده مواد صادره به توليد است تهيه مى گردد.

در دايره حسابدارى مالى معمولاً گزارشهاى سالانه تهيه مى شود. دراين دايره گزارش مصرف مواد با استفاده از اسناد ومدارك مربوط به خريد، صدور ، هزينه هاى مربوط به خريد ، مواد برگشتى به فروشنده ، مواد برگشتى به انبار وبا توجه به موجودى اول و پايان دوره تهيه مى گردد. براى ارزيابى و قيمت گذارى موجودى مواد پايان دوره بايد ابتدا موجودى مواد انبار به صورت فيزيكى ( موجودى بردارى عينى يا انبار گردانى) شمارش شود. البته موجودى انباربايد با كارتهاى انبار مطابقت داده شود. سپس با استفاده از كارت حساب انبار و نيز با به كارگيرى يكى از روشهاى متداول ارزيابى بهاى تمام شده موجودى مواد پايان دوره محاسبه گردد . 

مقدار يا تعداد مواد مصرف شده طى دوره مالى از رابطه زير محاسبه مى شود.

مقدار موجودى پايان دوره-  مقدار خريد طى دوره + مقدار موجودى اول دوره = مقدارمواد مصرف شده

مبلغ مواد مصرفى طى دوره به صورت زير محاسبه مى گردد.

مبلغ موجودى پايان دوره  بهاى تمام شده مواد خريدارى شده + مبلغ موجودى اول دوره = بهاى تمام شده مواد مصرفى

( تخفيفات نقدى خريد+ برگشت از خريد وتخفيفات)  هزينه حمل كالاي خريداري شده+ خريد مواد طى دوره = بهاى تمام شده وخريداري شده

بايد توجه کنید كه مقدار مواد صادره از انبار كه به منظور مصرف درتوليد مى باشد نياز به ارزيابى ندارد. به عبارت ديگر مواد موجود درانبار و يا مواد صادره به توليد به لحاظ فيزيكى هرگز ارزيابى نمى شود. بلكه مواد فقط ازنظر ريالى ارزيابى مى شود. اين عمل به علت تغيير نرخ مواد در طول دوره مالى صورت مى گيرد. با تهيه گزارش مصرف مواد به صورت ماهانه . مديران مى توانند مصرف هرماه را با ماه‌هاى قبل مقايسه نموده دلايل افزايش يا كاهش مواد را نسبت به ماه هاى قبل مورد بررسى قراردهند تانسبت به تهيه به موقع مواد موردنياز تصميم گيرى نمايند.