زبان توسعه پذیر گزارش گیری كسب وكار (XBRL)

XBRL (مخفف Extensible Bussiness Reporting Language) و به فارسی یعنی زبان توسعه پذیر گزارش گیری تجارت، زبانی برای برقراری ارتباط الکترونیکی کسب و کار و اطلاعات مالی میباشد، که بعنوان انقلابی در گزارش-گیری کسب و کار در سراسر جهان مطرح میباشد. این زبان دارای مزایای بسیاری در آماده سازی، تجزیه و تحلیل، و ارتباط اطلاعات کسب و کار است. این زیان به صرفه جویی در هزینه پرداخته و بازدهی بیشتر و بهبود دقت و قابلیت اطمینان به تمام کسانی که درگیر در امر تهیه و یا استفاده از اطلاعات مالی میباشند، از جمله مزایای آن میباشد. XBRL،  یک خانواده ای از زبان نشانه گذاری توسعه پذیر ( XML) است که به یک استاندارد جهت برقراری ارتباط اطلاعات بین کسب و کار و بر روی اینترنت تبدیل شده است . همانطور که گفته شد، به عنوان یک عضو از خانواده زبانهای مبتنی بر XML، که استانداردی برای تبادل الکترونیکی داده ها بین کسب و کار، و بر روی اینترنت میباشد، این زبان در نظر گرفته میشود. تحت XML، تگهای شناسایی برای آیتمهایی از داده ها مورد استفاده قرار گرفته اند، به طوریکه آنها را میتوان توسط نرم افزار های کامپیوتری پردازش نمود. XBRL،  یک نسخه قدرتمند و انعطاف پذیر از XML است که به طور خاص برای تامین الزامات کسب و کار و اطلاعات مالی تعریف شده است. این زبان، تگهای منحصر به فرد شناسایی را قادر میسازد تا برای آیتمهای اطلاعات مالی، از جمله عنوان "سود خالص" قابل استفاده باشد. با این حال، این موارد بیش از شناسه های ساده عمل میكنند. آنها به ارائه طیف وسیعی از اطلاعات در مورد آیتمهایی میپردازند، مانند اینکه آیا یک آیتم پولی، درصد، یا کسر است یا خیر. XBRL،  این امكان را فراهم می آورد تا برچسبها در هر زبانی برای آیتمها، و همچنین مراجع حسابداری و یا سایر اطلاعات مربوط به شرکتهای فرعی قابل استفاده باشند. شرکتها می توانند از XBRL برای صرفه جویی در هزینه ها و ساده کردن فرآیندهای آنها جهت جمع آوری و گزارش گیری اطلاعات مالی استفاده كنند. مصرف کنندگان اطلاعات مالی، از جمله سرمایه گذاران، تحلیلگران، موسسات مالی و تنظیم کنندگان، می توانید به دریافت، یافتن، مقایسه و تجزیه و تحلیل داده ها با سرعت و کارآمدی خیلی بیشتر بپردازند، چنانچه فرمت XBRL را در اختیار داشته باشند. XBRL،  می تواند به مدیریت داده ها در زبانهای مختلف و استانداردهای حسابداری بپردازد. این انعطاف پذیری می تواند سازگار با تامین الزامات و كاربردهای مختلف باشد. داده ها را می توان به فرمت XBRL توسط ابزار نقشه برداری مناسب تبدیل نمود و یا می توان آن را در XBRL توسط نرم افزار مناسب ایجاد نمود. 

شکل 1

 شکل1، برگرفته از توصیه های گزاش گروه كاری XBRL یوده كه طرح طبقه بندی و کنوانسیون طراحی LINKBASE  را در خصوص XBRL به تصویر می کشد. بسیاری از محققان تلاش کرده اند كه به مطالعه XBRL از دیدگاه حسابداری بپردازند، بطوریكه دریافته اند این زیان به شرکتها در امر گزارش گیری نتایج مالی و به کاربران در به دست آوردن این نتایج به شیوه ای محاسبتاتی تر کمک می کند. با این حال، مطالعات تحقیقاتی معدودی در رابطه XBRL به عنوان آثار اجتماعی وجود دارد. این تحقیق یك گام بنیادی به سوی یک پارادایم را بر می دارد و نشان می دهد که چگونه مطالعات بیشتر در خصوص XBRL به عنوان آثار اجتماعی، میتواند مفید واقع گردد. مصنوعات فن آوری، مواد فیزیکی و همچنین ساختارهای اجتماعی هستند كه تحت عنوان آثار اجتماعی نیز نامیده میشوند. زبان توسعه پذیر گزارش گیری كسب و كار (XBRL)، یکی از مصنوعات فن آوری عملکردی میباشد كه به عنوان یک ساختار اجتماعی در زندگی یک حسابدار معمولی تا یک بانکدار سرمایه گذاری highflying به ایفای نقش میپردازد. تاثیر اجتماعی بالقوه XBRL بر خلاف مصنوعات فن آوری شبیه دیگر مانند پارادایم شی گرا در چرخه عمر نرم افزار میباشد.

هر دو مصنوعات عملکردی و فنی به طور عمده بطور اجتماعی ساخته شده اند. معمولا، تابعی از یک مصنوع فنی برای تعیین استفاده از آن مورد استفاده قرار میگیرد، اما به طور خاص، در XBRL، یك رابطه متقابل و نزدیکی بین استفاده و معنا قابل مشاهده است.

به عنوان مصنوعات اجتماعی، XBRL دارای هر دو خواص فنی و نمادین میباشد. علاوه بر این، مطالعه جامعه شناختی در خصوص XBRL به عنوان مصنوع، میتواند غالب نظریه های علمی اجتماعی را در خصوص فن آوری و نمادگرایی جهت درک دو مورد زیر مورد استفاده قرار دهد: (1) دینامیک میکرو در خصوص اینكه چرا و چگونه طرفین قرارداد دستگاههای فردی را ایجاد مینمایند، و (2) دینامیک ماکرو در خصوص  اینكه چرا و چگونه سیستمهای اجتماعی بزرگتر به ایجاد و حفظ رژیمهای XBRL متمایز میپردازند. در این راستا، پویایی میکرو XBRL دارای نظریه های "فنی" در خصوص مهندسی هزینه معامله، و نظریه های "نمادین"  در رابطه با فناوری اطلاعات میباشد. در نظر گرفتن XBRL به عنوان یك مصنوع اجتماعی برخی تنشها و بهمراه آنها، فرصتهای تحقیقاتی که روشهای سنتی تمایل به نادیده گرفتن آنها را دارند، مورد توجه قرار میدهد. همانند بسیاری از مصنوعات، اسناد XBRL اغلب از نیروی كار صنعتگران خاص ظهور می یابد، اما مانند بسیاری از مصنوعات، اسناد XBRL لزوما نشانه گذاری زمینه های اجتماعی گسترده تر را شامل میگردد.  مانند اکثر مصنوعات، اسناد XBRL دارای كاربردهای متعددی بوده و طرح اسناد XBRL اغلب به عنوان فن آوری عملی عمل میكند؛ اما دوباره مانند بسیاری از مصنوعات، اسناد XBRL نیز دارای معانی فرهنگی میباشند و گاهی اوقات این اسناد به عنوان فن آوری عمل نمیكنند، بلکه به صورت نمادها به ایفای نقش میپردازند. بنابراین، اسناد XBRL، دستگاههای قابل عرضه در بازار بوده و دارای رفتارهای معنی دار میباشند، و سازمانهای XBRL، به سیستمهای فنی و جوامع مباحثه در ارتباط میباشند. از این رو، برای درک یک عمل مربوط به آن، باید هر دو محیط اقتصادی و فرهنگی مرتبط با آن را مورد بررسی قرار داد. در همان زمان، با این حال، همچنین باید فرد به رسمیت بشناسد كه XBRL مانند هر شی ء دیگر، خود قادر به تاثیرگذاری بر این محیط، هم از نظر فرهنگی و هم از نظر اقتصادی میباشد. به طور خلاصه، یك جامعه شناسی موفق XBRL به عنوان مصنوع، به طور همزمان چندین پویایی متمایز اما مرتبط را مورد توجه قرار می دهد. این امر شامل طرفین خصوصی که از XBRL استفاده میكنند و كارشناسی میباشد که اسناد XBRL را ایجاد مینمایند. این مورد شامل معاملات فردی و سیستمهای اجتماعی گسترده میباشد. این امر هر دو مشوقهای عملی و نمایشهای تشریفاتی را در بر میگیرد. علاوه بر این، تأثیر محیط اجتماعی بر شیوه ها و تاثیر XBRL بر محیطهای اجتماعی نیز در این میان مطرح میگردد. دانش XBRL در آینده میتواند تناسب چرخه تکنولوژی را با صراحت بیشتر در بر گیرد.

محققان ممکن است، برای مثال، به تجزیه و تحلیل توالی XBRL، همراه با شناسایی دوره های تغییر تدریجی بپردازند. مطالعات تاریخی قادرند این دوره ها را در رابطه با تحولات اجتماعی، سیاسی، و اقتصادی در بخش مالی و در صنایع مشتری آن، ترسیم نمایند.

محققان همچنین می توانند به ترسیم مدل چرخه فن آوری برای تمایز بین نوآوری های تکنولوژیک افزایش صلاحیت و از بین بردن شایستگی، بپردازند. شواهد مرتبط با فن آوریهای قراردادی نشان میدهند که ناپیوستگیهای افزایش صلاحیت تمایل به ایجاد در شرکتهای موجود، افزایش موانع ورود، و راندن شرکتهای کوچکتر از بازار دارند، در حالیکه از بین بردن ناپیوستگی صلاحیت تمایل به ایجاد در شرکتهای جدید، کاهش موانع ورود، و جلب شرکتهای کوچکتر به بازار دارند. اگر الگوهای مشابهی برای XBRL اعمال شود، مدل چرخه تکنولوژی به ارائه یک ابزار قدرتمند جدید برای درک نقش نوآوری قانونی جهت شکل دادن به بازار برای خدمات حقوقی خواهد پرداخت. در نهایت، محققان میتوانند به استخراج مقالات  مربوط به چرخه فن آوری برای بینشهایی در رابطه با ظهور طرحهای XBRL بپردازند، پیش بینی در مورد اینكه كجا این طرحها به احتمال زیاد ایجاد میشوند و چگونه به سرعت یكپارچه میگردند، و چگونه به خوبی اجرا میشوند، در این میان مطرح میگردد.

دکتر جاگدیش پاتاک

مدرسه ODETTE کسب و کار