معایب حسابداری بهای تمام شده تاریخی

 

حسابداری بهای تمام شده تاریخی، بر اساس ثبت های معاملات صورت می گیرد. معالماتی مانند خریدها و فروش ها به مبلغ پولی ثبت می شود که کالاها و خدمات با آن دست به دست می شود. پس از ثبت مبلغ در دفاتر واحد تجاری، ارزش آن ثابت باقی می ماند. به دلیل ثابت بودن این ارزش ها است که گفته می شود حسابداری بهای تمام شده، عینی است و تا حدی این مساله درست است. به طور کلی حسابداری فرایندی است که در آن داده های خام معاملات تبدیل به اطلاعاتی مفید می شود و معمولا شامل تعدیلات مبتنی بر قضاوت مانند ذخایر نیز هست.

به هر حال ادعا می شود که حسابداری بهای تمام شده تاریخی عینی است، اگرچه معایب زیادی به ویژه در زمان تغییر قیمت ها دارد. برخی از این معایب به شرح زیر است:

1- ممکن است در زمان تغییر قیمت ها، نتایج گزارش شده در صورت سود و زیان تحریف شوند، زیرا درآمدها به ارزش های جاری با هزینه هایی مطابقت داده می شوند که پیش از آن رخ داده اند.

2- احتمال دارد بهای تمام شده کالای فروش رفته در زمان تورم کمتر بیان شود.

3- ارزیابی دارایی ها در ترازنامه به ارزش بهای تمام شده منهای استهلاک انباشته است. خالص ارزش های دفتری حاصل ممکن است ربطی به ارزش جاری دارایی نداشته باشد.

4- سه مورد پیش گفته منجر به برآوردهای اشتباهی از بازده سرمایه به کار رفته می شود. معمولا در زمان افزایش قیمت ها، بر اساس ارزش جاری، سود بیشتر و دارایی ها کمتر از واقع محاسبه می شود و در نتیجه معیار بازده سرمایه به کار رفته به صورت غیر واقعی افزایش می یابد.

5- نتایج مقایسه عملکرد وضعیت های مالی در طول زمان های مختلف غیرقابل اتکاست زیرا مبالغ بر اساس واحدهای مشترک ارزش گذاری نمی شوند. برای نمونه شرکتی درآمد خود را در سال 1393 به مبلغ 30میلیون ریال گزارش کرده است. مبلغ درآمد این شرکت در سال 1390 مبلغ 28 میلیون ریال بوده است. افزایش 2 میلیون ریال ممکن است بسیار کمتر از مبلغی باشد که در اثر تورم وجود دارد. در این شرایط حتی اگر تورم سالانه کمتر از 3 درصد باشد در صورت تعدیل اثرات تورم ممکن است مشاهده کنیم که درآمد شرکت در سال 1393 در واقع کمتر از درآمد گزارش  شده در سال 1390 باشد.

6- در شرکت ها وجوه استقراض شده با اقلام پولی نشان داده می شوند. اما در شرایط واقعی برای وام دهنده، در زمان افزایش قیمت ها، سود(و در زمان کاهش قیمت ها زیان) به وجود می اید. و ارزش وام(در شرایط افزایش قیمت ها) کاهش و در زمان کاهش قیمت ها افزایش می یابد.

7- برعکس، سود ناشی از دارایی ها شناسایی نمی شوند.

8- استهلاک در طول زمان از بهای تمام شده تاریخی کسر می شود. بنابراین در زمانی که ارزش دارایی ها پایین است(و در صورت استفاده از بهای تمام شده تاریخی) به دلیل مشابه، استهلاک نیز کمتر خواهد بود و در نتیجه در صورت های عملکرد، هزینه های واقعی استفاده از دارایی ها در مقابل درآمد تطابق نخواهد داشت.